Làm thế nào vẫn giữ được “hồn quê” trong quá trình phát triển đô thị, luôn luôn là câu hỏi đau đáu của cấp ủy, chính quyền và người dân Định Công hàng chục năm qua.
Sản phẩm độc đáo của Định Công
Phường Định Công (Hà Nội) là một địa phương giàu truyền thống với nhiều sản phẩm đặc thù nổi tiếng, vừa mang giá trị văn hóa vừa có tiềm năng kinh tế. Nổi bật nhất phải kể đến nghề truyền thống Hà Nội – Đậu bạc Định Công, đây là sản phẩm thủ công tinh xảo, gắn liền với lịch sử làng nghề, thể hiện sự khéo léo và tinh thần sáng tạo của người thợ. Nghề đậu bạc ở làng Định Công có từ Thế kỷ VII, thời Tiền Lý, do 3 ông Tổ nghề là Trần Điền - Trần Điện - Trần Hòa truyền lại cho dân làng với những nét đặc trưng riêng biệt không nơi nào có.
Chủ tịch UBND phường Định Công Nguyễn Tuấn Anh kiểm tra các gian hàng sản phẩm truyền thống của địa phương. Ảnh: An Thanh
Từ những thỏi bạc thô sơ, dưới đôi tay khéo léo và trí óc sáng tạo, nghệ nhân đậu bạc Định Công đã tinh tế vuốt thành những sợi bạc mảnh mai như tơ, rồi uốn lượn, ghép nối thành muôn vàn chi tiết tinh xảo. Chính sự công phu và cầu kỳ ấy đã tạo nên những sản phẩm độc đáo, chinh phục người thưởng thức. Nghề đậu bạc Định Công từng được tôn vinh là một trong bốn nghề truyền thống tiêu biểu nhất của đất kinh kỳ Thăng Long xưa, "tứ nghệ tinh" (Lĩnh Yên Thái, gốm Bát Tràng, bạc Định Công, đồng Ngũ Xã).
Kẹo lạc làng Lủ, món quà dân dã, ngọt ngào, gắn bó với ký ức tuổi thơ của nhiều thế hệ, nay được cải tiến bao bì để phù hợp thị trường. Món kẹo lạc này gắn với Chúa Chổm, nhân vật đi vào thành ngữ dân gian Việt Nam: “Nợ như Chúa Chổm”. Bí quyết làm kẹo của người làng Lủ rất đơn giản: chọn nguyên liệu sạch, không lẫn tạp chất, tạp mùi, rang lạc phải vừa tới chín, già quá sẽ khét, non quá bị tanh. Mạch nha mùa Đông lạnh làm nhanh tay hơn, mùa Hè nóng làm già hơn. Hiện tại, đã người làm kẹo đã đến đời thứ 4, sản phẩm nổi tiếng đến mức đã xuất hiện ở châu Âu, Mỹ, Nhật Bản...
Ngoài ra, trên địa bàn Định Công còn có một gia đình sản xuất, kinh doanh rau củ quả sạch, trà, các sản phẩm thủ công mỹ nghệ đạt tiêu chuẩn chất lượng OCOP, góp phần xây dựng thương hiệu nông sản đô thị.
Bảo tồn, phát triển nghề truyền thống
Nhiều năm nay, cấp ủy, chính quyền phường Định Công xác định việc gìn giữ và bảo tồn nghề truyền thống của địa phương không chỉ là trách nhiệm của mỗi người dân mà còn là nhiệm vụ chung của cả hệ thống chính trị và cộng đồng xã hội. Nghề truyền thống chính là “hồn quê”, là bản sắc văn hóa được kết tinh qua nhiều thế hệ, phản ánh sự khéo léo, sáng tạo và tinh thần lao động cần cù của người dân. Nếu không được bảo tồn, những giá trị ấy sẽ dần mai một, để lại khoảng trống trong đời sống văn hóa và ký ức cộng đồng.
Trách nhiệm gìn giữ nghề truyền thống trước hết thuộc về chính quyền địa phương trong việc xây dựng cơ chế, chính sách hỗ trợ, tạo điều kiện cho các làng nghề phát triển. Đồng thời, các tổ chức đoàn thể cần tích cực tuyên truyền, vận động thế hệ trẻ tham gia học nghề, kế thừa và phát huy tinh hoa cha ông. Người dân – những chủ thể trực tiếp – phải ý thức được giá trị của nghề, giữ gìn chất lượng sản phẩm, đồng thời đổi mới mẫu mã để đáp ứng nhu cầu thị trường.
Bảo tồn nghề truyền thống không chỉ giữ gìn bản sắc văn hóa mà còn mở ra hướng phát triển kinh tế bền vững, tạo công ăn việc làm cho nhiều lao động, góp phần nâng cao đời sống và khẳng định thương hiệu địa phương trong thời kỳ hội nhập.
Cán bộ phường Định Công tham gia quảng bá sản phẩm các gian hàng truyền thống. Ảnh: An Thanh
Ngày 29/11/2023, UBND TP Hà Nội đã bàn hành Quyết định số 6086/QĐ-UBND, về việc cho phép Hợp tác xã đậu bạc Định Công sử dụng địa danh – Định Công, để đăng ký nhãn hiệu tập thể kim hoàn đậu bạc Định Công, cho dịch vụ mua bán và sản phẩm đậu bạc ở phường. Đồng thời, chính quyền mở lớp đào tạo ngắn ngày cho 35 học viên địa phương, các nghệ nhân Định Công Quách Văn Hiểu - Quách Tuấn Tú - Quách Tuấn Anh đứng lớp truyền nghề. Trước đó, năm 2006, những người thợ đậu bạc làng Định Công với sự hỗ trợ của cơ quan chức năng, chính quyền địa phương đã thành lập Chi hội mỹ nghệ kim hoàn đá quý Định Công để cùng liên kết và hỗ trợ nghề truyền thống phát triển.
Ngay sau khi thành lập chính quyền 2 cấp, phường Định Công đã nhanh chóng định hướng quảng bá và xúc tiến thương mại các sản phẩm truyền thống. Theo đó, phường sẽ tổ chức hội chợ, triển lãm để giới thiệu sản phẩm như đậu bạc, kẹo lạc làng Lủ, chè Việt… Đưa sản phẩm lên sàn thương mại điện tử và xây dựng thương hiệu số cho từng mặt hàng. Liên kết với du lịch văn hóa: tạo tour trải nghiệm nghề truyền thống, kết hợp mua sắm sản phẩm.
Dấu ấn đầu tiên
Tại Hội chợ Xuân Bính Ngọ 2026 do phường Định Công tổ chức lần đầu, chính quyền địa phương đã giao nhiệm vụ cụ thể cho các tổ chức đoàn thể và phòng ban nhằm hỗ trợ quảng bá sản phẩm làng nghề, tạo không khí sôi nổi, gắn kết cộng đồng. Hội Liên hiệp Phụ nữ, Đoàn Thanh niên, phòng Kinh tế, phòng Hạ tầng và Đô thị cùng các tổ dân phố được phân công trực tiếp tham gia công tác tổ chức, truyền thông, marketing và bán hàng. Đặc biệt, toàn bộ gian hàng được phường miễn phí thuê mặt bằng, giúp các hộ sản xuất, nghệ nhân và DN nhỏ yên tâm trưng bày sản phẩm.
Các sản phẩm tiêu biểu được giới thiệu tại hội chợ gồm: nghề truyền thống Hà Nội – Đậu bạc Định Công, kẹo lạc làng Lủ, Thăng Long Chè Việt (Tổ dân phố 56), nông sản OCOP (Tổ dân phố 20), Coffee and Tea (Tổ dân phố 38), đồ lưu niệm, decor, trang trí (Hội Phụ nữ), hoa sen đá (Tổ dân phố 16), và Pate Cường Nguyễn (Đoàn Thanh niên). Đặc biệt, gian hàng của của chị Nguyễn Hồng Điệp (Phòng Văn hóa - xã hội) mỗi ngày bán được hàng chục triệu đồng các hoa quả sấy, các loại trà, quả nhờ đi đúng phương châm “xây dựng thương hiệu trước, lợi nhuận sau”. Thông qua, chị Điệp kết nối các đối tác bán hàng tại hội chợ với các nhà cung cấp sản phẩm tại Định Công và sản phẩm OCOP nổi tiếng của Hà Nội.
Việc huy động các đoàn thể tham gia không chỉ giúp sản phẩm địa phương được quảng bá rộng rãi mà còn tạo cơ hội kết nối thị trường, khẳng định thương hiệu Định Công trong dịp đầu Xuân, đồng thời góp phần giữ gìn và phát triển nghề truyền thống gắn với kinh tế đô thị hiện đại. Hành trình giữ gìn và phát triển các sản phẩm đặc thù của địa phương vẫn còn nhiều vất vả, bởi người dân phải đối mặt với khó khăn về vốn, thị trường và sự cạnh tranh gay gắt. Tuy vậy, những bước đi thành công đầu tiên của chính quyền phường Định Công đã mang lại tín hiệu tích cực, tạo niềm tin cho Nhân dân.