Theo thông lệ, sau khi đại hội bầu ra Ban chấp hành Trung ương khóa mới, Trung ương sẽ tiến hành hội nghị lần thứ nhất diễn ra ngay trong thời gian tổ chức đại hội, để bầu Bộ Chính trị, Tổng Bí thư, Ban Bí thư. Kết quả bầu được báo cáo và công bố trước khi đại hội bế mạc.
Quyết định số 190 của Ban chấp hành Trung ương, do Tổng Bí thư Tô Lâm ký ban hành ngày 10/10/2024 nêu quy chế bầu cử trong Đảng.
Theo đó, việc bầu cử ở đại hội đại biểu toàn quốc của Đảng do đại hội quyết định.
Cấp ủy, tổ chức đảng giới thiệu đảng viên ứng cử các chức danh lãnh đạo Nhà nước, MTTQ, các tổ chức chính trị - xã hội và hội quần chúng do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ được vận dụng theo quy chế này.
Việc bầu cử trong Đảng được thực hiện theo nguyên tắc tập trung dân chủ; bình đẳng, trực tiếp, đa số quá bán.
Các ủy viên Bộ Chính trị trong đoàn Chủ tịch đại hội
Hình thức bỏ phiếu kín được thực hiện trong nhiều trường hợp, trong đó áp dụng khi bầu Ban chấp hành Trung ương Đảng, bầu Bộ Chính trị, Tổng Bí thư, Ban Bí thư.
Việc bầu ủy ban kiểm tra, chủ nhiệm, phó chủ nhiệm ủy ban kiểm tra; việc lấy phiếu xin ý kiến về các ứng cử viên để đưa vào danh sách bầu cử hay giới thiệu đảng viên ứng cử các chức danh lãnh đạo Nhà nước, MTTQ, các tổ chức chính trị - xã hội, hội quần chúng do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ… cũng sẽ diễn ra theo hình thức bỏ phiếu kín.
Quy trình bầu Bộ Chính trị
Quyết định số 190 quy định quy trình bầu Bộ Chính trị gồm 9 bước.
Bước 1: Phiên họp thứ nhất của Ban chấp hành Trung ương Đảng do Tổng Bí thư khóa trước (tái cử hoặc không tái cử) làm triệu tập viên khai mạc và chủ trì cho đến khi bầu xong đoàn Chủ tịch hội nghị. Trường hợp Tổng Bí thư khóa trước không thể làm triệu tập viên thì đoàn Chủ tịch đại hội cử triệu tập viên.
Bước 2: Đoàn Chủ tịch hội nghị Ban chấp hành Trung ương Đảng báo cáo về đề án và đề nghị số lượng ủy viên Bộ Chính trị cần bầu.
Bước 3: Hội nghị thảo luận, biểu quyết về số lượng ủy viên Bộ Chính trị.
Bước 4: Đoàn Chủ tịch báo cáo danh sách những nhân sự được Ban chấp hành Trung ương Đảng khoá trước đề cử vào Bộ Chính trị.
Bước 5: Tiến hành ứng cử, đề cử.
Bước 6: Họp tổ để thảo luận.
Bước 7: Đoàn Chủ tịch tổng hợp danh sách những người tự ứng cử, được đề cử; đề xuất những trường hợp được rút và không được rút khỏi danh sách bầu cử, báo cáo hội nghị xem xét, quyết định; lấy phiếu xin ý kiến của hội nghị đối với những người ứng cử, được đề cử tại hội nghị (nếu cần).
Bước 8: Lập danh sách bầu cử, hội nghị biểu quyết thông qua số lượng và danh sách bầu cử Bộ Chính trị.
Bước 9: Bầu cử, kiểm phiếu, công bố kết quả bầu cử.
Quy trình bầu Tổng Bí thư
Quyết định số 190 nêu rõ Quy trình bầu Tổng Bí thư gồm 5 bước:
Bước 1: Đoàn Chủ tịch báo cáo về yêu cầu, tiêu chuẩn Tổng Bí thư và dự kiến nhân sự Tổng Bí thư được Ban chấp hành Trung ương Đảng khoá trước giới thiệu, ý kiến giới thiệu của Bộ Chính trị khoá mới, kết quả giới thiệu nhân sự Tổng Bí thư của đại hội để hội nghị tham khảo.
Bước 2: Họp tổ để thảo luận và tiến hành ứng cử, đề cử.
Bước 3: Đoàn Chủ tịch tổng hợp danh sách những người tự ứng cử, được đề cử; đề xuất những trường hợp được rút và không được rút khỏi danh sách bầu cử, báo cáo hội nghị xem xét, quyết định; lấy phiếu xin ý kiến của hội nghị đối với những người ứng cử, được đề cử tại hội nghị (nếu cần).
Bước 4: Lập danh sách bầu cử, hội nghị biểu quyết thông qua số lượng và danh sách bầu cử.
Bước 5: Bầu cử, kiểm phiếu, công bố kết quả bầu cử.
Ảnh: Phạm Hải
Quy trình bầu Ban Bí thư
Quyết định số 190 quy định quy trình bầu Ban Bí thư gồm 8 bước.
Bước 1: Tổng Bí thư thay mặt Đoàn Chủ tịch hội nghị Ban chấp hành Trung ương Đảng báo cáo về đề án và đề nghị số lượng ủy viên Ban Bí thư cần bầu.
Bước 2: Hội nghị thảo luận, biểu quyết về số lượng ủy viên Ban Bí thư.
Bước 3: Đoàn Chủ tịch báo cáo danh sách những nhân sự được Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa trước đề cử vào Ban Bí thư.
Bước 4: Tiến hành ứng cử, đề cử.
Bước 5: Họp tổ để thảo luận.
Bước 6: Đoàn Chủ tịch tổng hợp danh sách những người tự ứng cử, được đề cử; đề xuất những trường hợp được rút và không được rút khỏi danh sách bầu cử, báo cáo hội nghị xem xét, quyết định; lấy phiếu xin ý kiến của hội nghị đối với những người tự ứng cử, được đề cử tại hội nghị (nếu cần).
Bước 7: Lập danh sách bầu cử, hội nghị biểu quyết thông qua số lượng và danh sách bầu cử Ban Bí thư.
Bước 8: Bầu cử, kiểm phiếu, công bố kết quả bầu cử.