Dự án Luật Thủ đô (sửa đổi) đủ điều kiện trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến

Tán thành với các quan điểm, nguyên tắc xây dựng Luật Thủ đô (sửa đổi)

Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Hoàng Thanh Tùng chủ trì phiên họp. Tham dự có: Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp; đại diện Thường trực một số Ủy ban của Quốc hội; Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú.

Về phía Hà Nội có: Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Nguyễn Xuân Lưu; Phó Chủ tịch HĐND thành phố Hà Nội Phạm Thị Thanh Mai, Phó Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội...

Tại phiên họp, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú đã trình bày tóm tắt Tờ trình dự án Luật Thủ đô (sửa đổi). Theo đó, dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) gồm 9 chương, 36 điều (giảm 18 điều so với Luật Thủ đô số 39/2024/QH15).

Đồng chí Nguyễn Thanh Tú nêu, về cơ sở thực tiễn cần sửa đổi Luật Thủ đô, do nhu cầu hoàn thiện các cơ chế đặc thù, vượt trội để huy động, phân bổ và sử dụng hiệu quả các nguồn lực cho phát triển Thủ đô.

Thực tiễn cho thấy các “điểm nghẽn” về thể chế, nhất là trong lĩnh vực đầu tư, tài chính - ngân sách, đất đai và hợp tác công - tư đang hạn chế khả năng huy động nguồn lực xã hội, đặc biệt là nguồn lực từ khu vực tư nhân. Do đó, cần có các cơ chế, chính sách đặc thù cho phép Thủ đô chủ động hơn trong việc quyết định, tổ chức thực hiện các dự án hạ tầng quy mô lớn, có tính chất kết nối vùng và liên vùng.

Đồng thời, yêu cầu xây dựng mô hình chính quyền đô thị hiện đại, tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả đặt ra đòi hỏi phải đẩy mạnh phân cấp, phân quyền một cách thực chất, gắn với trách nhiệm giải trình, theo phương châm “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”.

Thẩm tra sơ bộ dự án Luật, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội tán thành việc sửa đổi toàn diện Luật Thủ đô. Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Nguyễn Phương Thủy cho biết, hồ sơ dự án Luật được chuẩn bị công phu, nghiêm túc, phù hợp với quy định về việc trình dự án theo trình tự, thủ tục rút gọn tại điểm b và điểm d khoản 1 Điều 50 của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật.

Căn cứ quy định tại điểm b khoản 5 Điều 51 của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, hồ sơ dự án Luật đầy đủ các tài liệu theo quy định, đủ điều kiện trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, cho ý kiến.

Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp và các cơ quan tán thành với các quan điểm, nguyên tắc xây dựng Luật Thủ đô (sửa đổi) theo Tờ trình số 61/TTr-CP của Chính phủ. Dự thảo Luật đã thể chế hóa các chủ trương, đường lối của Đảng về xây dựng, phát triển và bảo vệ Thủ đô trong giai đoạn mới, nhất là các nội dung đã được đánh giá, tổng kết sau 3 năm thực hiện Nghị quyết số 15-NQ/TƯ và đề xuất Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết mới về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới, các nghị quyết trụ cột, chiến lược của Bộ Chính trị trong kỷ nguyên phát triển mới của đất nước, định hướng phát triển Thủ đô được xác định tại Nghị quyết Đại hội Đảng bộ thành phố Hà Nội lần thứ XVIII và các chỉ đạo của lãnh đạo Đảng, Nhà nước trong thời gian gần đây.

Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị tiếp tục nghiên cứu một số nội dung: Quán triệt yêu cầu đổi mới tư duy xây dựng pháp luật theo tinh thần Nghị quyết số 66-NQ/TƯ của Bộ Chính trị trong cách thức quy định các điều khoản trong dự thảo Luật một cách nhất quán; nghiên cứu, thể chế hóa trong dự thảo Luật các yêu cầu tại: Nghị quyết số 80-NQ/TƯ về phát triển văn hóa Việt Nam; Nghị quyết số 71-NQ/TƯ về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo; Nghị quyết số 72-NQ/TƯ về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân; Nghị quyết số 68-NQ/TƯ về phát triển kinh tế tư nhân.

Nghiên cứu quy định về việc thành lập Quỹ Phát triển vùng Thủ đô với tính chất là quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách và việc giao HĐND thành phố quy định số lượng, việc thành lập, mô hình tổ chức, hoạt động, quản lý, vận hành, cơ chế tài chính, tín dụng đối với các quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách.

Xây dựng Luật với quan điểm phân quyền toàn diện

Phát biểu tại phiên họp, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Nguyễn Xuân Lưu cho biết, thời gian qua, UBND thành phố Hà Nội đã phối hợp với Bộ Tư pháp tập trung xây dựng Luật Thủ đô (sửa đổi).

Đây là một dự án Luật khó, liên quan đến hầu hết lĩnh vực quản lý nhà nước, lại được giao chuẩn bị trong thời gian rất gấp nên từng ý kiến thẩm tra, góp ý đều rất quan trọng. UBND thành phố Hà Nội nghiêm túc nghiên cứu kỹ lưỡng, tiếp thu tối đa để hoàn thiện dự án Luật.

Cách thức thể hiện các quy định trong dự thảo Luật theo tinh thần đẩy mạnh phân quyền. Đối với ý kiến đề nghị tiếp tục rà soát các quy định trong dự thảo Luật để bảo đảm quán triệt đầy đủ tinh thần đổi mới tư duy xây dựng pháp luật theo các nghị quyết của Đảng, nhất là yêu cầu đẩy mạnh phân cấp, phân quyền; theo đó, các điều khoản cần được quy định theo hướng khái quát, tập trung xác lập thẩm quyền của chính quyền thành phố thay vì quy định quá chi tiết.

Việc quy định cụ thể một nội dung như dự thảo Luật cũng thể hiện giới hạn phạm vi hành lang pháp lý để Hà Nội chủ động triển khai các nhiệm vụ phát triển đô thị đặc biệt theo đúng phạm vi phân quyền; đồng thời tạo cơ sở cho việc thực hiện cơ chế kiểm tra, giám sát của các cấp có thẩm quyền.

Về phạm vi và một số nội dung phân quyền cho chính quyền Thủ đô, một số ý kiến đề nghị làm rõ hơn các nội dung được phân quyền cho chính quyền thành phố, đồng thời phân biệt rõ giữa các quy định mang tính phân quyền lâu dài với các cơ chế thí điểm có thể khác với pháp luật hiện nay. Tiếp thu ý kiến này, UBND thành phố Hà Nội sẽ rà soát, chỉnh lý dự thảo Luật theo hướng thể hiện rõ hơn các nhóm thẩm quyền được giao cho chính quyền thành phố, đặc biệt là thẩm quyền quyết định của HĐND thành phố trong các lĩnh vực tổ chức bộ máy, quản trị nguồn nhân lực, quản lý tài chính và ban hành cơ chế, chính sách đặc thù.

Về phân quyền trong quản trị đô thị và vai trò của chính quyền cấp xã, phường, tiếp thu ý kiến đề nghị nghiên cứu bổ sung các quy định làm rõ hơn cơ chế phân quyền trong quản lý đô thị, đặc biệt là vai trò của chính quyền cấp xã - cấp trực tiếp giải quyết nhiều vấn đề phát sinh trong quản lý đô thị; tiếp tục rà soát các quy định liên quan để bảo đảm phân định rõ hơn trách nhiệm giữa chính quyền thành phố và chính quyền cấp xã, phường.

Về cơ chế thí điểm các chính sách mới, vấn đề này được Quốc hội xem xét, quyết định và quy định trong Luật. Do đó, việc tổ chức thực hiện các chính sách này sẽ được thực hiện theo quy định của Luật và các văn bản hướng dẫn thi hành.

Về giám sát, kiểm tra và trách nhiệm giải trình, dự thảo Luật lần này dành 1 chương quy định (Chương VIII), trong đó có nêu rõ trách nhiệm của Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội, Đoàn đại biểu Quốc hội và đại biểu Quốc hội; trách nhiệm của chính quyền, cơ quan, tổ chức và nhân dân Thủ đô.

Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Nguyễn Xuân Lưu khẳng định, những quy định hiệu quả từ Luật Thủ đô số 39, Nghị quyết 258/2025/QH15 về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù để thực hiện các dự án lớn, quan trọng trên địa bàn Thủ đô tiếp tục được đưa vào dự thảo Luật.

Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) tiếp tục đưa vào khái niệm “Vùng Thủ đô”. Đồng chí Nguyễn Xuân Lưu nhấn mạnh, sự phát triển của Hà Nội đi cùng với phát triển vùng. Do đó, trong dự thảo Luật có quy định Quỹ phát triển vùng Thủ đô. Quỹ được sử dụng để đầu tư các dự án liên kết, phát triển vùng, ưu tiên các dự án về: Môi trường, khí hậu; liên kết hạ tầng những chính sách chung… Hiện, Hà Nội đã liên kết với 5 tỉnh; đã cùng các tỉnh triển khai thực hiện dự án đường vành đai 4, đường kết nối sân bay Gia Bình thành công.

Thay mặt lãnh đạo thành phố Hà Nội, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Nguyễn Xuân Lưu trân trọng cảm ơn các ý kiến thẩm tra của Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội; ý kiến tham gia thẩm tra của các cơ quan của Quốc hội đối với dự án Luật; các ý kiến thực sự tâm huyết, sâu sắc và toàn diện.

Tại phiên họp, đại diện các đơn vị nhất trí với sự cần thiết sửa đổi và những nhóm chính sách sửa đổi, chính sách mới; đề nghị phân biệt, làm rõ nội dung nào là giao quyền tự chủ cho thành phố Hà Nội tự quyết định phù hợp với đặc điểm, yêu cầu phát triển đặc thù của thành phố (được phân quyền trong Luật Thủ đô) và nội dung nào là thí điểm cơ chế, chính sách khác quy định của luật và văn bản của cơ quan nhà nước cấp trên để áp dụng trình tự, thủ tục và các yêu cầu, giới hạn cụ thể khác nhau nhằm bảo đảm “rõ việc, rõ trách nhiệm”.

Kết luận phiên họp, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Hoàng Thanh Tùng nêu, tại phiên họp có 12 lượt ý kiến góp ý; đại diện lãnh đạo Bộ Tư pháp, UBND thành phố cũng đã báo cáo thêm làm rõ các vấn đề. Các ý kiến cơ bản tán thành với sự cần thiết sửa đổi Luật Thủ đô, đánh giá cao những nỗ lực của Bộ Tư pháp, UBND thành phố Hà Nội, cơ quan soạn thảo, trong thời gian ngắn hoàn thiện hồ sơ với khối lượng công việc lớn; nhiều nội dung đã được tiếp thu trong quá trình xây dựng; đủ điều kiện để trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến.